Joanes Leizarraga

Joanes Leizarraga

Sarrera:

Joanes Leizarraga 1506an jaio zen Beskoitzen eta 1601ean hil zen Bastidan. Hau da, XVI.mendean bizi izan zen euskal idazlea izan zen.

Hainbat ekarpen egin zituen euskal literaturaren historia eta euskararen historiara, hainbat testu itzuli zituen latinetik euskarara. Haien artean Itun Berria itzuli zuen, bere iztupenetariko garrantzitsuena dela ezan dezakegu.

Herriak egokitutako irakurgaiak behar zituen, horregatik hasi zen Leizarragak itzultzen. Iparraldeko euskaldunentzat idatzi zuela igartzen zaio. Nafarroa Beheko eta Lapurdiko euskararen ezaugarriak erabiltzen zituen. Ipar Euskal Herriko euskaldunei zuzendutako
koiné edo euskarabatu bat egin zuela dirudi.


Nafarroako erreinuan Latinaren ordez okzitaniera izendatu zen hizkuntz administratibo, ofizial eta judizial bezala. Baina gorteak azkar aurkitu zuten lehia egingo zion hizkuntza; Nafarroako erromantzea, Euskarak ez bezala, ofizialtasuna izango zuen, erreinuaren hizkuntza izan arren ez zuen prestigio sozialik.

Testuinguru historikoa:

XVI.mendea Errenazimenduaren hasiera izan zen, inprentaren asmaketak asko lagundu zion literaturari. Erlijioaren aldetik, Luteroren erreforma zegoen, baina katolikoek elizaren birmoldaketa nahi zuten, kontrarreforma. Trentoko kontseilua egin ondoren, katolikoen nahia lortu egin zen. Kontrarreformarekin Ignazio Loiolakoaren Jesuiten ordenak eta protestantek irabazitako lurraldeen errekonkista lortu zen.

Leizarragaren euskara ez da gaur egunekoaren hain desberdina, baina latinaren eragina nabaria da.

Zelan ikas dezakegu euskara?

Zelan ikas dezakegu euskara?

Euskaran berriak bazarete eta euskara ikasi nahi baduzue, euskaltegira joatea ez da opzio bakarra.

Euskara hizkuntza hainbat modutan ikasi al da.

Adibideak:

• Entzumena: Irratia entzuten , euskara dakien pertsona bat entzuten edo podcast bat erabiltzen ikas dezakegu euskara entzumenaren bidez.
• Errepikapena: txikiak garenean gure inguruan duden jendea imitatuz edo errepikatuz ikasten dugu hitz egiten edo ibiltzen, ba euskararekin berdin, esfortzu pixka batekin berehalaxe ikas al dezakegu.
• Ikusi + entzun: Telebista euskaraz entzuten hitzak irudiekin erlazionatuz zentzua ematen diegu.
• Praktikatu (mintzatu): euskaraz zerbait ba dakizu lagunekin edo familiarekin mintzatzen hizkuntza orraztu al duzu.
• Bakarrizketak: Zure gustuko gai bat aukeratu eta euskaraz zure buruari edo lagunei kontzan euskara ikasiko duzu.
• Idazmena: Ahal duzunean euskaraz idazten baduzu ahal bada ordenagailuan gero zure akatsak zuzendu al dituzu eta berriz ez egiten saiatu al zara.
• Irakurri: Euskaraz irakurtzen ez dakizkizun hitzak hiztegian bilatu edo testuaren zentsuarekin esanahia jakin al duzu.

Euskarazko abestiak

EUSKARAZKO ABESTIAK

Abesti asko daude euskaraz, hala nola:

ARIN QUEBEC: KEPA JUNKERA.

KAIXO!: URTZ

ILARGIA: KEN ZAZPI

OIHU: BERRI TXARRAK

BIDEAN: KEN ZAZPI

BESOAK ZABALIK: GATIBU

AITORMENTA: ERTZAINTZAK

TXANPON BATEN TRUKE: ALAITZ ETA MAIDER

LAU TEILATU: EH SUKARRA

LORETXOA: EXKIXU

ESKUTITZA: HEMENDIK AT!

ETSIPENARI KANTA: LOR

TXORIA TXORI: MIKEL LABOA

REAL POLITIK: JOSEBA TAPIA

ITXOITEN: NEGU GORRIAK

PARADISUA: AFRIKA

ZENBAT MIN: KEN ZAZPI

GUTUNA: KEN ZAZPI.

( http://www.youtube.com/watch?v=c8bc3kQF040 )

KEN-ZAZPI:

Ken Zazpi Jon Mikel Arronategik ( Exkixuko baxujolea) eta Eñaut Elorrietak (Lugarriko abeslaria) 1996 sortu zen, Gernikako talde bat da, orain talderik ezagunena da. 2000. urtera arte ez ziren garrantzitsutzat jotzen. Urte orretan taldekoek maketa bat grabatu zuten. Abesti asko egin zituzten:BIDEAN,GUTUNA,ILARGIA,ZENBAT MIN...