PIERRE DE LANCRE

PIERRE DE LANCRE 

Pierre de Lancre XVI. eta XVII. mendeetan bizi izan zen magistratu frantziarra dugu.

Ezaguna da gehienbat 1609. urtean egindako sorgin ehizaren ondorioz.

Jaio eta lehenengo ikasketak Jesusen Lagundian egin zituen, eta hauek amaitzerakoan Turinen zuzenbide ikasketak egin eta Bordele, bere jaioterrira, bueltatzea erabaki zuen bertan epaile gisa aritzeko.

Lancrek abizena aldatu egin zuen, bere familiaren jatorria euskalduna ezkutatzeko, ezinikusi izugarria baitzion euskalduna zen orori.

Bere ustez kode penalaren oinarria erlijioa zen eta horregatik 1607 urtean eliza katolikoaren irizpideak zorrozki aplikatzen hasi zen.

1609an Henrike IV.ak Lapurdi aldera bidali zuen bertan sorginen kontuak ikertzera. Orduan hasi zen bere inkisidore lana egiten, hirurogei pertsona inguru sorgin kontsideratu eta sorginkeriagatik sutan erreta hilarazi zituen. Bere ustez Lapurdiko biztanleriaren ehuneko hamarra zegoen sorginkeriarekin harremanetan, baina azkenik Bordeleko parlamentuak bere jarrera gehiegizkoa zela aitortu eta kargutik bota zuen adostasun falta zela eta.

Hala ere, jakin behar dugu garai hartan inkisizioa ez zela bakarrik Lapurdin eman, Zugarramurdi eta Zeberio bezalako beste herrietan ere gertatu zen, baina beste inkisidore batzuen eskutik.

Aipu ospetsuak

 AIPU OSPETSUAK

-50 urteko gizona 20 urte zituenean bezala ikusten badu bizitza, bere bizitzaren 30 urte galdu ditu. - Muhammad Ali

-Bizitzea mundu honetako arraroena, gizaki gehienak soilik existitzen dira eta. - Oscar Wilde

-Jaiotza eta heriotza ez dira egoera ezberdinak, baizik eta egora berbereko bi alderdi. - Mahatma Gandhi

-Lana egiteko ezer ez dutenentzako babeslekua da. - Oscar Wilde

-Ezjakinak baieztatzen du, jakintsuak zalantzatu eta gogoeta egiten du. - Aristoteles

-Munduko historia, saihetsgarria zen guztiaren gehiketa da. -Bertrand Russell

-Diruaz tratatzen denean, guztiok gara erlijio berdinekoak. - Voltaire

-Itxaropena gizaki esnatuaren ametsa da. - Aristoteles

-Gehiengoaren aldean ikusten duzunean zure burua, etenaldi bat hartu eta gogoeta egin ezazu. - Mark Twain

-Emakumeen kontrako gudak hies eginez irabazten dira. - Napoleon

-Ez dago askatasunerainoko biderik, askatasuna da bidea. - Indira Gandhi

-Inor ez da esklaboago askea izan gabe askea dela pentsatzen duena baino. -Johann Wolfgang von Goethe

-Guda bakarra da gizakia onartu ahal duena: bere desagerpenaren kontrakoa. - Isaac Asimov

-Arazo baten adierazpena, irtenbidea baino garrantzitsuagoa da.- Albert Einstein

-Mundua ez dago arriskuan pertsona gaiztoen erruz, baizik eta gaiztakeriak onartzen dituztenen erruz. - Albert Einstein

-Lore guztiak moztu ditzakete, baina inoiz ez dute amatuko udaberriarekin. -Che Guevara

-Garrantzitsuena galderak egiteari ez uztea da. - Albert Einstein

-Gure porrotei ematen dizkiogun izena esperientzia da. - Oscar Wilde

-Ideia berria duen gizona zoro bat da ideia arrakasta izaten duen momenturarte. - Mark Twain

Bilera formal baten akta

 BILERA FORMAL BATEN AKTA

Bilera formal bateko akta, bilera formal batean eztabaidatu diren gaiak eta adostu diren hitzarmenak jasotzen dituen dokumentu idatzia da. Helburua bileran gertatutakoa erregistratzea eta adostutako hitzarmenak balioztatzea da.
Akta mota hauek erabiltzen duten erakundeak anitz dira, legebiltzar batetik auzokide komunitate batera. Batzar formaletan idazten dira aktak eta idazkera formal batean, erregistro jaso batean, idatzi ohi dira.
Akta gehienak akta liburu batean bildu ohi dira baina akta guztiak dokumentu independenteak izatea ere posiblea da.

PROZEDURA

Bilera burutzen den bitartean, idazkariak bileran aspektu garrantzitsuen ohar batzuk hartzen ditu eta bilera amaitu ondoren, hartutako ohar horiekin, gero akta idatziko du.

Parlamentuko asanbladetan gertatzen diren debateetan, aipatutako guztia agertzen da, hitzez hitz, idatziz. Akta berezi horiei egunerokoa deitzen zaie.

Normalean, aktaren hasieran bilera egitera deitu duen entitateen izenak agertuko dira, eta zehaztuko da batzarra non egingo den eta noiz, data eta ordua. Deitutakoen zerrenda ere ager daiteke.

Akta idazterakoan, gai ordena zein zen jasotzen da, aipatutako puntu guztiekin. Puntu garrantzitsuenak hasieran agertu ohi dira.

Aktan, bileran esandakoak eta adostutakoak jasotzen dira. Normalean gertatu den ordenan edo bestela, idazkariaren erabakiz, ordena koherenteago batean.

Botaketa gauzatu bada botoen zenbaketa agertu daiteke baina askotan datu hori saihesten da.

Aktetan, amaitzeko, bileraren amaieraren ordua zehazten duen ohar bat idazten da eta idazkariaren eta bilerara deitu duen pertsonaren sinadura agertu behar da gutxienez.

Akta idatzi ondoren, bilera horretan edo hurrengoan irakurtzen da osaturiko akta eta honen onarpena edo ezespena egiten da. Ezesten bada, berriz idatzi behar da akta eta hurrengo bileran berriz irakurtzen da eta onarpena edo ezespena egiten da berriz.


Gehienetan, hurrengo batzar formaleko gai ordenaren lehen puntua aurreko akta onartzea eta sinatzea izaten da. Gutxitan botatzen da atzera idazkariak jasotako akta.

Zer egin oraindik eskolan hasi ez diren haur txikiekin?

Zer egin oraindik eskolan hasi ez diren haur txikiekin?

Gaur egun hainbat eta hainbat haur txiki ez dute oraindik eskola hasi. Zer egin behar da hauekin?

Aita edo ama etxean baldin badaude edo etxean lan egiten badute ez dago problemarik, honek zaintzen du eta listo. Baina gurasoek etxetik kanpo lan egiten badute zailagoa da.

Aukera bat, umearentzako zaintzaile bat kontratatzea izango zen. Hilero akordatutako dirua eman eta berak denbora honetan haurrarekin egoten da gurasoak ailegatu arte, gosaltzen, bazkaltzen eta afaltzen ematen dio, gurasoen ordutegia kontuan harturik. Normalean zaintzaile hauek ez dira oso garestiak, diruaren aldetik ez dago txarto, baina ez dago garantiarik umea ondo zainduko duela edo beste pertsonak eramaten dituenik zure etxera.

Beste aukera bat umea haurtzaindegi batera eramatea da. Haurtzaindegi hauetan umeekin jolasten dute, zertxobait irakasten diete, bazkaltzen ematen diete eta siesta egiten dute umeak. Haurtzaindegien alde txarra normalean garestiak direla da, edozein familiak ezin ditu haurtzaindegi hauek ordaindu. Ordutegiaren aldetik, normalean laurak edo bostetara arte egoten dira irekita, gurasoen lana ordutegi horrekin bat etorri behar da.

Hurrengo aukera, haurra aitona-amonekin egunero geratzea da. Aitona-amon gehienei asko gustatzen zaie ilobekin geratzea eta hauek zaintzea, baina badaude batzuk hau ez zaiela gustatzen. Aukera hau oso ekonomikoa da, ez delako ezer ordaindu behar, aitona-amonek dohainik egiten dute eta normalean lan egiten ez dutenez ordutegi flexiblea dute.

Nire ustez, erakundeek honetaz pentsatu beharko lukete. Diru gutxi irabazten duten familiei zaintzaile bat kontratatzeko edo haurtzaindegi bat ordaintzen laguntzeko diru-laguntzak eman beharko lituzkete.
Beste aukera bat eskola publikoetan, haurren amak lan egitera berriz hasten denean bere umea uzteko gela batzuk egotea, andereño edo maisuekin, haurtzaindegien papera betetzeko.

LOMCEri EZ

LOMCEri EZ


LOMCE legea edo Wert legea 2013an Espainian indarrean sartu den lege organikoa dugu. Espainiako Hezkuntza Ministerioak, Wert buru dela onetsitako legea da.Lege gogor eta nire ustez atzerakor honen ondorioz hezkuntzarako eskubide unibertsala mugatuko da eta gainera esklusibotasuna ere lortuko da.
Lege honek, beste askoren artean, ondorengo aldaketak dakartza:

• Errebalidak egingo dira etapa bakoitzaren bukaeran, unibertsitatera sartzeko orain arte egon den selektibitatearen sistema alde batera utzi eta unibertsitate bakoitzak bere sarrera proba izango du. Honek esan nahi du diru gehien dutenek nahi beste proba ordaindu eta egin ahal izango dituztela, baina familia xume edo apaletatik datozenek seguraski ez dutela zorte berdina izango.

• D.B.H. ko hirugarren mailako ikasleek erabakita izan beharko dute ziklo bat edo batxillergoa egin nahi duten, horrela gelak bi mailatan banatzeko. Hau gertatuko balitz gazteen portzentai bat eduki beharko lukeen ezagutza ez luke edukiko eta agian etorkizunean ideiaz aldatu eta ezin izango lukete batxillergorik egin.

• Erlijioa nahitaezko irakasgaia bihurtuko da eta herritartasuna ordezkatuko du. Honen bidez erlijioaren baloreei garrantzi handiagoa emango dizkiete, eta gazteria haien kasan askatasunean pentsatzen utzi beharrean kristau erlijiora hurbilduko dute gazteen arrazoitzeko gaitasuna baztertuz.
  

Hezkuntza eredu honek ikasleak arrazoitzeko gaitasunik gabe utziko ditu, eta manipulagarriagoak bilakatuko ditu. Gainera gizarte klasistagoa sortuko da, langileon seme-alabek ezin izango dutelako hainbeste ikasi eta dirua dutenen azpitik edo kasu honetan oraindik ere azpiagotik joango dira.
Hezkuntza denon eskubidea dugu, hezkuntza denona delako eta baita denontzat ere. Gure herria bezalako herri garatuetan, ez zen egon beharrik heziketa ona jasotzeko aukerarik gabe geratu den pertsonarik.
Hezkuntza idealak pentsatzen irakasten gaituelako, eta ez duelako era automatikoan erantzuten irakasten. Gobernuarentzat errazagoa delako heziketarik gabeko herria gobernatzea, herriak ez baldin badaki ez delako kexatuko zapaltzen dutenean eta ez duelako jakingo noiz ari diren haien eskubideen mugak apurtzen.
Laburbilduz, nire ustez kulturak, heziketak eta jakintzak egiten gaitu pertsona, horrek ematen baitigu bizimaila. Hezkuntza duina edo merezitako hezkuntza kentzen badigute pertsona ez garelako.

Joanes Leizarraga

Joanes Leizarraga

Sarrera:

Joanes Leizarraga 1506an jaio zen Beskoitzen eta 1601ean hil zen Bastidan. Hau da, XVI.mendean bizi izan zen euskal idazlea izan zen.

Hainbat ekarpen egin zituen euskal literaturaren historia eta euskararen historiara, hainbat testu itzuli zituen latinetik euskarara. Haien artean Itun Berria itzuli zuen, bere iztupenetariko garrantzitsuena dela ezan dezakegu.

Herriak egokitutako irakurgaiak behar zituen, horregatik hasi zen Leizarragak itzultzen. Iparraldeko euskaldunentzat idatzi zuela igartzen zaio. Nafarroa Beheko eta Lapurdiko euskararen ezaugarriak erabiltzen zituen. Ipar Euskal Herriko euskaldunei zuzendutako
koiné edo euskarabatu bat egin zuela dirudi.


Nafarroako erreinuan Latinaren ordez okzitaniera izendatu zen hizkuntz administratibo, ofizial eta judizial bezala. Baina gorteak azkar aurkitu zuten lehia egingo zion hizkuntza; Nafarroako erromantzea, Euskarak ez bezala, ofizialtasuna izango zuen, erreinuaren hizkuntza izan arren ez zuen prestigio sozialik.

Testuinguru historikoa:

XVI.mendea Errenazimenduaren hasiera izan zen, inprentaren asmaketak asko lagundu zion literaturari. Erlijioaren aldetik, Luteroren erreforma zegoen, baina katolikoek elizaren birmoldaketa nahi zuten, kontrarreforma. Trentoko kontseilua egin ondoren, katolikoen nahia lortu egin zen. Kontrarreformarekin Ignazio Loiolakoaren Jesuiten ordenak eta protestantek irabazitako lurraldeen errekonkista lortu zen.

Leizarragaren euskara ez da gaur egunekoaren hain desberdina, baina latinaren eragina nabaria da.

Fisioterapia

Fisioterapia

Fisioterapia edo terapia fisikoa osasuna aztertzen duen zientzia da. Bizitza, gaixotasunak eta gizakiaren heriotzaaztertzen du horren mugimendua kontuan hartuta. Gorputz-sistemak sortzen dituzten funtzioak bilatzean bereizten da eta honetan funtzionamendu txarra edo ona eginez gorputz mugimenduak ikusten ditu. Zientifikoki frogatutako teknikak erabiltzen ditu. Gorputzaren mugimenduren bat ez denean egoki mugitzen erabiltzen da zientzia mota hau.

Fisioterapiarako erabiltzen diren baliabideak honako hauek dira:

• Masoterapia: masaje teknika ezberdinak erabiltzen dira.
• Fisioterapiaren berezko teknikak: BGM, KABAT, DLM, Bobath.
• Cinesiterapia: mugimenduaren bidez gaixotasunak tratatzeko.
• Termoterapia: bero handiko gorputzak organismoaren gainean jartzea.
• Crioterapia: organismoaren gainean gorputz hotzak jartzea helburu terapeutikoarekin.
• Hidroterapia: ura erabiltzea helburu terapeutikoarekin.
• Talasoterapia: inguru marinoa eta klima marinoa erabiltzea.
• Elektroterapia: organismoari energia elktromagnetikoa aplikatu erreakzio fisiologiko eta biologikoak lortzeko helburuarekin.
• Helioterapia: eguzki-izpiak helburu terapeutikoekin erabiltzea.
• Hidrocinesiterapia: uretako inguruetan ariketak egitea.
• Fototerapia: argia erabiliz (ultramore, infragorri) lesioak tratatzea.

Arlo honetan profesionala denari Fisioterapeuta esaten zaio. Fisioterapeuta, honetan trebatuta egon behar dagoen eta bere paziente eta klienteen limitazio funtzionalak eta minusbaliotasunak ebaluatzeko, examinatzeko, diagnostiatzeko eta tratatzeko baimenduta dago. Formazio profesionalak fisioterapeutak prestatzen ditu profesional autonomo eta lan egiteko gaituak egoteko, baita, beste kidekin lan egiteko. Fisioterapeuten ikasteko plangintzak zientzia klinikoetan ezguera eta esperientzia sartzen ditu.
Hauek baita ere sartzen dute:

• Pazienteek edo klienteek beste profesional baten azterketa behar duten ikustea.
• Paziente edo klienteen balorazioa egitea historia klinikoa edo beste bide batzuk erabiliz.
• Explorazioaren datuak ebaluatzea erabki klinikoak hartzeko.
• Pazientearen etorkizunerako diagnostiko bat zehaztuea.
• Alentzio plangintza onesgarri, ralista, konpetentea kulturalki eta pazientean zentratua determinatzea pziente edo klienteekin, familiako kideekin eta beste profesionalekin.
• Beharrezkoak diren terapia fisikoko interbentzioak egoteko prest egotea.
• Gizabanako osasunaren eta ongizate prebentzioa eta promozioa sustatzea.

Fisioterapia lanbide askea, independientea eta autonomoa da.
Fisioterapia hitza grekotik dator, physis (natura) eta therapeia (tratamendua).

HISTORIA
Gizaki primitibotik aurkitu dira tratamendu naturalen erreferentziak gaizotasunak gainditzeko ritualen bidez.
Hainbat kultutratan aurkitu dira honelako erreferentziak, adibidez: Asu, Sinú,Aztekak, Mayak, Grekoak,… Baita zenbait zientzialari eta ikertzaileek adibidez: Hipócrates, Herodio, Aristoteles,..
Historian masajeak eta bainuak izan erabilienak.
Gaur egun, teknoliagiaren aurrerapenak direla bide, fisioterapiak agente fisiko ugarien esku-hartzea du (masajea, ura, soinua, elektrizitatea, mugimendua, argia, beroa, hotza,…).
FUNTZIOAK
Hiru funtzio ditu: Asistentziala, Dozente eta Ikertzailea eta Kudeatzailea.

Funtzio Asistentziala
Fisioterapeutak, osasun profesional bezala, sozietate gaixoa eta osasuntsua ezartzen du, fisioterapiaren aktuazio eta teknika propioen bidez prebentzioa, zaintzea eta errekuperatzea du helburu. Fisioterapeutaren tresna nagusia eskua da eta horren ondorioz terapia manuala, baina eknologia sanitarioak ere erabiltzen dira.

Funtzio Dozente eta Ikertzailea 
Fisioterapia Unibertsitatean sartuta dagoen prefesio sanitarioa da.

Gestio Funtzioa
Fisioterapeutak izan ahal du edo ez Gabineteen edo Fisioterapeuta Zentroen Gestioaen ardura.
FISIOTERAPIAN ESKU HARTZEN DUTEN PROZESUAK

• Psikiatria.
• Kinesiologia.
• Obstetizia eta Ginekologia.
• Pediatria.
• Sistema baskularra.
• Neurologia.
• Gerontologia.
• Neumologia.
• Traumatologia eta Ortopedia.
• Reumatologia.
• Kardiologia.
• Koloproktologia.
• Onkologia.
• Hematologia.
• Reabilitazioa.
• Paziente erren fisioterapia.
• Beste batzuk.

EFEKTU SEKUNDARIOAK
Generalko fisioterapiak ez ditu sortzen efektu sekundariorik baina edozein efektu egongo bazen terapien kontradikzioak izango ziren edo praxis medikua aktuazio professional txarraren ondorioz.